ABDOMİNAL AORT ANEVRİZMASI:
Arterinizdeki sorun:
Size daha önce bir anevrizmanız olduğu söylenmiş olabilir. Anevrizma demek bir damarın zayıflamış bir bölümünün balonlaşarak genişlemesidir. Eğer bu anevrizma karın içindeki büyük damarda oluşmuşsa buna Abdominal Aort Anevrizması adı verilir. Bu hastalık çok ciddiye alınması gereken bir problemdir ancak tedavisi mümkündür.

Anevrizma Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Bu sorun hastada genellikle bir şikayet yaratmaz. Anevrizmanın varlığı çoğunlukla başka bir sorun için tetkiler yapılırken ortaya çıkar, veya doktorunuz karnınızı incelerken anevrizmanın varlığını hissedebilir.

Anevrizma Kimlerde Olur:
Bazı durumlar anevrizma olma riskini artırır. Bu durumlar şunlardır:

  • Ailede bu hastalık varsa (Irsi)
  • Yaş: Yaş ilerledikçe anevrizma olma riski artar
  • Sigara kullanma
  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolesterol

Bundan sonraki adım:
Doktorlarınız ve bir damar cerrahı sizinle tedavi seçeneklerini tartışacak ve size en uygun takip/tedavi şeklini belirteceklerdir. Karar vermede dikkate alınacak en önemli nokta anevrizmanın büyüklüğüdür. Eğer anevrizma belli bir dereceye kadar genişlerse patlayabilir. Bu çok ciddi bir problemdir ve ölüme yol açabilir. Eğer anevrizma küçükse patlama olasığı daha azdır ve bir süre izlenebilir. Bu izlem sırasında anevrizmanın büyüklüğü de artarsa ameliyat gerekir.

Abdominal Aort Anevrizmasını Anlamak:
Kan damarları vücutta kan taşıyan ince borular gibidir. Temiz kanı taşıyan damarlara arter adı verilir. Abdominal Aort Anevrizması vücuttaki en büyük arterde yani AORT arterinde olur. Bu sorun arter duvarının zayıflamasına, arterin genişlemesine ve en sonunda da patlamasına yol açabilir.

Abdominal Aort Damarı:
Aort kalpten vücudun her yerine temiz kan taşıyan en büyük damardır. Aortun karın içindeki bölümüne abdominal aort adı verilir. Göbek hizasında bu büyük damar ikiye ayrılır ve vücudun alt kısmına ve bacaklara kan ulaşmasını sağlar. Böbreklere kan akışını sağlayan damarlar da abdominal aorttan çıkarlar.

Anevrizma neden oluşur?
Anevrizma damar duvarının zayıflaması sonucu olur. Zayıflamış olan duvar dışarıya doğru genişler ve bir balon gibi şişmeye başlar. Damar genişledikçe yine bir balon gibi duvarı incelir ve daha da zayıflar. Böylece incelen damar duvarı basınca dayanamayarak ya yırtılır ya da patlamaya yol açar.

Aort duvarını bazı durumlar zayıflatabilir ve anevrizma olusmaşına yol açar:

  • Damar içinde yağ ve kireçlenme birikmesi sonucu damar duvarının elastikiyetini kaybetmesi ve basınca dayanıklılığının azalması
  • Sigara kullanmak
  • Yüksek Tansiyon
  • Damar duvarında enfeksiyon veya enflamasyon durumu

Zayıflamış aort duvarı, kan pıhtısı ve kireçlenme:
Anevrizma içinde kan pıhtılaşabilir ve duvar içine yapışır. Damar duvarında kireçlenme de görülür. Anevrizma, başka bir sorun için yapılan genel muayene sırasında farkedilmiş olabilir. Tanının kesinleştirlimesi için bazı tetkiler yapılabilir. Bu tetkiler anevrizmanın büyüklüğünü ve zaman içersinde ne kadar genişlediğini de belirlemekte yardımcı olur.

Doktor Muayenesi:
Doktorunuz genel sağlığınız hakkında ayrıntılı bilgi alacaktır. Bu durum ırsi olabileceğinden dolayı ailenizde bu hastalığın olup olmadığı da sorulacaktır. Sırt, bel veya karın ağrınızın olup olmadığını doktorunuza söylemeyi unutmayınız.

Ultrason:
Bu tetkikle ses dalgaları kullanılarak aort ve diğer büyük damarların görüntülenmesi yapılır. Ultrason ağrısız ve kısa bir tetkiktir ve anevrizmanın büyüklüğü bu tetkik yardımı ile belirlenir. Bir detektor karnınızın üzerinde gezdirilir ve aortunuz bir televizyon alıcısında görüntülenir.

Tomografi ve MRI:
Bazı tetkikler bu sorunun daha ayrıntılı görüntülenmesini sağlar. Tomografi yöntemi ile bir seri röntgen filmi çekilir ve bunlar bir bilgisayar yardımı ile biraraya getirilir. Böylece damarların ayrıntılı görüntülü ortaya çıkarılır. MRI yani Manyetik Rezonans Görüntüleme yöntemi ile de radyo dalgaları yardımı ile röntgen ışınları kullanılmadan görüntüler ortaya çıkar. Her iki görüntüleme yöntemi için size damar yolu ile verilecek boya yardımı ile bu büyük damarların görüntülenmesi kolaylaşır.

Arteryel Doppler Görüntülemesi:
Bu tetkik ile bacaklarınızdaki kan akımı ölçülür. Bu tetkik diğer tetkikler ile birlikte kullanılır ve bacak ve ayak damarlarında tıkanıklık veya kan pıhtılaşması olup olmadığını öğrenmek için kullanılır. Bacak ve baldırınıza tansiyon ölçme aletleri takılır ve kan akışı özel bir dinleme cihazı ile dinlenir.

Arteriyografi:
Bu tetkik anjiyogram denilen bir film çekilmesine yarar. Genellikle ameliyat planlanmışsa ameliyattan önce yapılır. Bu tetkikte de tomografide olduğu gibi damardan bir boya verilir ve damarlarınızın haritası çıkarılır.

Durumunuzun Değerlendirilmesi:
Küçük anevrizmaların sızdırma ve patlama riski düşüktür. Bu anevrizmalar büyümeyebilir veya çok yavaş olarak büyüyebilir. Doktorunuz bu şekilde küçük olan anevrizmaları ameliyat kararı almadan bir süre yakın takip altına almayı önerebilir. Bu arada siz de sağlığınızı iyileştirmek için yaşam tarzınızda bazı değişiklikler yapabilirsiniz.

Doktor Kontrolü:
Bu yakın takip süresi içinde doktorunuzu her altı ayda bir görmeniz gerekir. Doktorunuz ultrasonografi veya diğer tetkikler yapmanızı isteyebilir. Bu tetkikler sayesinde anevrizmanın büyüyüp büyümediği, eğer büyümüşse büyüme hızı anlaşılır. Bu sırada eğer sırtınızda, karnınınzda veya belinizde ani ve şiddetli ağrı ortaya çıkarsa hemen doktorunuzu aramalısınız.

Sağlığınızla İlgili Değişikilikler:
Yaşam tarzınızla ilgili yapacağınız bazı değişiklikler sağlığınız için yararlı olabilir. Böylece gerektiği takdirde hem ameliyata daha iyi hazırlanmış olursunuz hem de bu anevrizmanın büyümesini yavaşlatabilirsiniz. Bu değişiklikler içinde sigarayı bırakmak, yüksek tansiyonun kontrol altına alınması ve sağlıklı bir diyet alışkanlığı sayılabilir.

Ameliyat Kararı:
Büyüyen bir anevrizmaya cerrahi müdahele gerekebilir, ancak her ameliyatın riski vardır. Doktorunuz ameliyatın olasi riskleri ile ameliyat olmadığı zaman anevrizmanın patlama riskini karşılaştıracak sizinle durumu tartışacaktır. Ameliyatın sizin için en uygun karar olup olmadığı hakkında da bilgilendirileceksiniz. Karar vermeden önce bu konudaki bütün sorularınızı doktorunuza sorun ve sorularınıza tatmin edici yanıtlar aldığınıza emin olun.

Ameliyat Gerekiyor ise:
Eğer ameliyat önerilmişse hazırlık için neler yapmanız gerektiği size anlatılacaktır.

Ameliyat Hazırlığı:
Eğer sigara kullanıyorsanız ya tamamı ile bırakın ya da önemli ölçüde azaltmaya çalışın. Doktorunuza aldığınız bütün ilaçları miktarları ile bildirmeyi unutmayın. Aksi söylenmedikçe ameliyat günü gece yarısından sonra çay dahil hiçbirşey yiyip içmeyin.

Anestezi:
Anestezi doktorunuz size şu anestezi türlerinden birini uygun görebilir:

Genel Anestezi:
Ameliyat sırasında tamamen uyumanızı sağlar.

Epidural Anestezi:
İnce bir kateter ile belinize uyuşturucu ve ağrı kesici ilaçlar verilmek sureti ile yapılır.

Spinal Anestezi:
Bel kemiğinin içine ağrı kesici ilaçların direk olarak verilerek vücudun belden aşağı kısmının tamamen uyuşturulması demektir.

AMELİYATIN RİSKLERİ VE OLASI KOMPLİKASYONLARI:
Abdominal Aort Anevrizma cerrahisinin bazı riskleri vardır. Ancak ameliyatın riski anevrizmanın patlama riskinden çok daha azdır.

Ameliyatın olası bazı riskleri şunlardır:

  • Enfeksiyon
  • Bacaklardaki ve ayaklardaki kan damarlarının tıkanması
  • Böbrek yetmezliği
  • Akciğer sorunları
  • Kalın barsağın kan dolaşımının bozulması
  • Cinsel gücün geçici veya kalıcı olarak azalması (erkek hastalar için)
  • Belden aşaği felç olma riski
  • Kalp sorunları ve ölüm
  • Eğer endovasküler cerrahi yöntemi kullanılmışsa bu ameliyatla ilgili bazı riskler

AMELİYAT:
Ameliyat sırasında aortun zayıflayan ve incelen kısmi yapay bir tüp (greft) ile değiştirilir. Bu yapay tüp (greft) çok dayanıklı ve sağlam dokunmuş bir maddeden yapılmıştır. Eğer ameliyat açık yapılıyorsa bu tüp dikiş yolu ile, eğer ameliyat endovasküler yöntem ile (kapalı) yapılıyor ise özel metal kancalar yardımı ile aorta yerleştirilir.

Anevrizma Cerrahisi:
Anevrizmanın büyüklüğüne, yerine ve sizin sağlık durumunuza göre cerrahınız ameliyatın açık veya kapalı olarak yapılmasını planlar. Açık cerrahi sırasında ameliyat karın yolu ile yapılır ve aortun dejenere olmuş bölümü incelenir. Eğer endovasküler yöntem (kapalı yöntem) uygulanacaksa ameliyat yaraları kasığınızda olacaktır. Buradan damar içinden girmek sureti ile ince tüpler yardımı ile aortun zayıflayan ve balonlaşan kısmı devre dışı bırakılır. Açık ameliyat sırasında olası ameliyat yerleri, yaranın yeri ve büyüklüğü her hastaya göre değişir. Endovasküler cerrahi (kapalı) bir veya her iki kasık yolu ile yapılabilir.

Ameliyatın Yapılması:
Cerrahınız anevrizmayı tamamen ortadan kaldırmak icin kapalı veya açık yöntem ile grefti yerleştirir.

Açık Cerrahi:
Bu ameliyat sırasında anevrizma açılır, içindeki kan pıhtıları, kireçlenme ve yağ birikintileri temizlenir. Yapay tüp aortun normal olan üst ve alt kısmına dikilir.

Endovasküler Cerrahi:
Bu ameliyat sırasında cerrahınız kasıktaki damardan aort içine ulaşır. Anevrizmanın yeri bu sırada çekilen filmlerle tam olarak belirlenir. Yapay tüp damar içinden aortun normal olan üst ve alt kısmına metal kancalar yardımı ile tutturulur.

Açık ameliyat sırasında aortun zayıflamış ve incelmiş kısmı çıkarılır ve yerine yapay bir tüp greft dikilir. Endovasküler ameliyat sırasında yapay tüp greft damarın içinden girilmek sureti ile aortun normal olan üst ve alt kısmına yerleştirilir.

AMELİYAT SONRASI:
Ameliyattan sonra yakından takip edileceğiniz ayılma ünitesine, buradan da bir veya iki gün kalacağınız yoğun bakım ünitesine götürüleceksiniz. Bu ameliyattan sonra hastanede yatış süresi açık ameliyatlar için ortalama olarak 5 ile 7, kapalı ameliyatlar için ortalama olarak 3 gündür. Ameliyattan hemen sonra: Anestezi etkisinden ayılmak biraz zaman alabilir. Rahat nefes almanıza yardımcı olmak için bir süre solunum makinesine bağlı tutulabilirsiniz. İdrar sondası ve mide tüpleri yardımı ile midenin ve mesanenin boşaltılması saglanır. Birkaç gün boyunca alacagınız serum ve ilaçlar damar yolu ile verilir. Ameliyattan sonra ağrı: Ağrı kesici ilaçlar yardımı ile ağrınızın en az dereceye indirilmesi sağlanacaktır. Eğer epidural anestezi yapılmışsa ağrınız birkaç gün bu şekilde kontrol altına alınır. Bazı durumlarda hastanın kendisinin kontrol ettiği ve dilendiğinde damardan ağrı kesici ilaç veren bir cihaz da kullanilabilir. Ameliyattan sonra kısa süre içinde ayağa kalkarak yürümeniz çabuk iyileşmenizde büyük rol oynar.

Taburcu Olmak:
Taburcu olmadan önce doktorunuz ameliyat bulgularını sizinle gözden geçirecektir. İyileşme döneminde neler ummak gerektiği de size anlatılacaktır. Taburcu Olduktan Sonra: Eve döndükten sonra kendinizi yormamaya özen gösterin. Açık yapılan ameliyattan sonra tamamen iyileşmek birkaç ay alabilir. Endovasküler cerrahiden sonra iyileşme birkaç hafta sürer. Doktorunuzun size verdiği talimatlardan çıkmayınız.

Ameliyat Sonrası Bakım:
İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde zamanında alın. Ağrı kesici almak için ağrının iyice artmasını beklemeyin. Antibiyotik verildi ise verilen miktarın hepsini talimatlara göre alın. Doktorunuz önerene kadar banyo yapmayın. Banyo yapmanıza izin verildiği zaman da ameliyat yerini ılık su ve sabun ile nazikçe yıkayın, nazikçe kurulayın. Ameliyattan sonra birkaç hafta süre ile kabızlık, ishal ve iştahsızlık normaldir. Çorba gibi hafif yiyecekler ve içecekler bu şikayetler icin yardımcı olacaktır. Zamanla bu şikayetlerin hepsi düzelecektir. Ameliyattan sonra birkaç hafta kendinizi halsiz hissetmeniz normaldir. Bu süre içinde olabildiğince aktif kalmak iyileşme sürecini hızlandırı. Doktorunuza ne zaman araç kullanabileceğinizi ve ne kadar ağırlık taşıyabileceğinizi sorunuz. Erkek hastalarda ameliyattan sonra bir süre nadiren de kalıcı olarak cinsel güçte azalma görülebilir. Bu konuyu doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Doktorunuzu ne zaman aramanız gerekir?

  • Yaralarda aşırı derecede kızarıklık
  • Hassasiyet veya akıntı olursa
  • 38 Dereceden yüksek ateş
  • Aşırı derece sırt, karın veya bel ağrısı

Daha Sağlıklı bir Yaşam İçin:
Bazı insanlar diğerlerine göre damar hastalıklarına daha yatkındır.Yaşınız ve genetik yapınız konusunda yapacağınız çok birşey olmadığından, yaşam stilinizde yapacağınız bazı değişiklikler damarlardaki kireçlenmenin durmasını ve daha sağlıklı yaşamanızı sağlayacaktır.

Sigarayı Bırakmak:
Sigara içmek damarlarınızı büyük ölçüde tahrip eder. Aynı zamanda tansiyonunuzu da yükseltir. Yaraların iyileşmesini geciktirir. Eğer sigara kullanıyorsanız bırakmanın tam zamanıdır. Sigara terkedilmesi zor bir alışkanlık olmasına rağmen sağlıklı bir yaşam icin ilk adımdır. Doktorlarınız size bu konuda yardımcı olabilir.

Tansiyonunuzu Kontrol Altına Almak:
Yüksek tansiyon kalbin yükünü artırır. Aynı zamanda damarların zayıflamasına ve kireçlenmesine yol açar. Tansiyonun kontrol altında tutulması damarlardaki dejenerasyonun ilerlemesini önler. Bu konuda doktorlarınızın önerilerine kesinlikle uyunuz.

Doğru Diyet:
Tuz kan basıncını artırır. Yemeklerdeki yağ ve kolesterol damarlarda kireçlenmeye yol açar. Yediğiniz hazır yiyeceklerin içindeki yağ ve tuz miktarını öğrenmek için etiketlerine bakınız.

Daha doğru bir diyet için:
Bol taze sebze ve meyve yiyiniz Süt ve sütlü mamüllerin az yağlı veya yağsız olanlarını seçiniz Az yağlı veya yağsız yiyecekler yiyiniz Tuz yerine diğer baharatlar kullanınız Kızarmış yiyecekler yerine kaynatılmış, ızgara veya haşlanmış yiyecekleri tercih ediniz.

Başka Neler Yapabilirsiniz:
Daha fazla egzersiz yapmak, basit olarak hergün belli bir miktar yürümek Aşırı kilolardan kurtulmak Doktor tavsiyesine göre tansiyonu düşürücü ve kolesterolu düzenleyici ilaçlar kullanmak.